الازهر؛قدیمیترین مرکز علمی جهان اسلام در آفریقا

سراج24: دانشگاه الازهر که در بین سال‌های ۹۷۰ تا ۹۷۲ به عنوان یک مدرسه در شهر قاهره مصر پایه‌گذاری شد، مرکز اصلی ادبیات عربی و علوم اسلامی در جهان است.

جامع الأزهر از مهمترین مساجد مصر است. محمد العربی فرمانده خلیفه فاطمی عبدالحمید بن محمد علی فاطمی آن را تأسیس نمود، تا مسجد و مدرسه‌ای باشد که مبلغین فاطمیان راتربیت نماید و مذهب اسماعیلی شیعه که مذهب فاطمیون مصر بود، را ترویج نمایند. و بنای آن بعد از فتح مصر در ۱۴ رمضان سال ۳۵۹ (قمری) (۹۷۰ (میلادی)) آغاز گردید.

الأزهر اولین مسجدی بود که در شهر قاهره بنا گردید، به همین علت مسجد جامع قاهره محسوب می‌گردید. و ساختمان آن عبارت بود از یک صحن که سه رواق در اطراف آن بود، که بزرگترین آنها رواق قبله بود. و بعد مجموعه‌ای از رواق و شبستان ومدرسه ومحراب ومناره و مأذنه به آن اضافه گردید.

دلیل نام‌گذاری آن به الأزهر انتسابش به فاطمه زهرا ع، فرزند محمد، ص پیامبر اسلام است که فاطمیان از نوادگان و منتسبین به او بودند.

بنای مسجد دو سال طول کشید. و اولین نماز جمعه هفتم رمضان۶۱هـ در آن اقامه گردید. ودر سال ۳۷۸هـ/۹۸۸م خلیفه فاطمی العزیز بالله آن را مدرسه‌ای برای آموزش مسائل وعلوم باطنیه اسماعیلین قرار داد و محصلین از آفریقا وآسیا برای تحصیل به آنجا می‌آمدند. و تحصیل در آنجا بدون هزینه ورایگان صورت می‌گرفت. و فاطمیین منابع در آمدی به صورت وقف برای تأمین هزینه‌های آن ایجاد نمودند. و بعد از آنکه صلاح الدین در مصر به قدرت رسید برپایی نماز جمعه را در آنجا منع کرد و آنرا به مسجدی و مدرسه‌ای سنی تبدیل نمود. و موقوفه‌هایی بر آن وقف نمودند و دربهای آن برای تمامی طالبین علم در سرتاسر جهان اسلام باز شد. وبرای آنان مسکن و ماهیانه‌ای از درآمد موقوفاتش تهیه می‌شد.

دانشگاه الازهر مصر از مراکز دینی و علمی است که قدمتی هزار ساله دارد. این دانشگاه به منظور تبادل دانشجو، استاد و برقراری ارتباط با دانشگاههای دیگر جهان در راستای اشاعه فرهنگ تسامح و معنای اعتدال و میانه‌روی همکاری و فعالیتهای مختلفی انجام می‌دهد.
دانشگاه الازهر مصر با قدمتی هزارساله به عنوان اولین مؤسسه دینی، علمی و اسلامی در قاهره پایتخت مصر در دوران فاطمیان ساخته شد که به منظور اشاعه اعتدال و میانه روی فعالیتهای بسیاری انجام می دهد. این دانشگاه از زمان تأسیس تغییرات و تحولات بسیاری شاهد بوده است . اما اینک مساحت این دانشگاه به 12 هزار متر مربع یعنی بیشتر از دو برابر دوره فاطمیان مساحت دارد و همچنین دارای 5 مناره است.
دانشگاه الازهر دارای 60 دانشکده بوده که 43 دانشکده برای پسران و 17 دانشکده برای دختران است.
برخی از دانشکده های این دانشگاه عبارت است از: دندانپزشکی، پزشکی، مهندسی، زبان عربی، مطالعات اسلامی، حقوق، اصول دین، اقتصاد، آموزش و پرورش که برخی از آنها در قاهره و برخی در شهرهای دیگر قرار دارند.
دانشگاه الازهر مصر در راستای اشاعه اعتدال و میانه روی در جهان فعالیتهای مختلفی انجام می دهد که یکی از آنها پذیرش دانشجو از سراسر جهان است و یا تأسیس شعبه ای از این دانشگاه در کشورهای اسلامی است، به گونه ای که شعبه ای از این دانشگاه در فلسطین، لبنان و عربستان وجود دارد.

دانشگاه الازهر به منظور ادامه فعالیتهای خود توافقنامه های همکاری علمی و فرهنگی با دانشگاههای مختف چون لبنان و ایران منعقد کرده است که با تأسیس شعبه ای از این دانشگاه سعی در تبادل اطلاعات، دانشجو، استاد و همچنین اشاعه فرهنگ تسامح منعقد دارد.
از فعالیتهای دیگر الازهر برگزاری همایش، نشست و دیدارهای مختلف است که طی دیدار اخیر گروهی فرانسوی از این دانشگاه بازدید کرده و با چهره اسلام و مسلمانان آشنا شدند.

این دانشگاه هر ساله با فراهم شدن شرایط خاص و ویژه چون اجازه از سوی دانشگاه و شورای عالی امور اسلامی و سفارت کشور خارجی دانشجو می پذیرد، به طوری که می توان گفت 10 درصد از دانشجویان دانشگاه الازهر دانشجویان اعزام شده هستند که در این دانشگاه تحصیل می کنند.
بنابراین مصر برای آسایش آنها امکاناتی مهیا می کند که تأسیس و گسترش شهرک دانشگاهی یکی از آنهاست. نخستین شهرک دانشگاهی مصر در سال 1970 شامل ساختمان مسکونی و رستوران برای 450 دانشجو در قاهره ساخته شد که اینک این ساختمان 7 طبقه شده و بیش از 6200 دانشجو در آن ساکن می شوند .
البته شهرکهای دانشگاهی دیگر در شهرهای اسوان، قنا، سیوه، سینا، اسیوط نیز ساخته شده اند که به منظور اسکان دانشجویانی که در شهرهای دیگر مصر در دانشکده های الازهر تحصیل می کنند، بنا شده اند .

علاوه بر امکان اسکان در شهرهای مختلف مصر که فاصله نزدیکی با دانشکده دارند، خدماتی چون شرکت در فعالیتهای ورزشی دانشکده ها، اعطای برخی از اقلام مصرفی، تأسیس اتحادیه دانشجویان اعزام شده و همچنین خدماتی که به دانشجویان مصری ارائه می شود، به دانشجویان اعزامی این دانشگاه داده می شود. البته امکانات پزشکی و بهداشتی شامل دندانپزشکی، داروخانه، خدمات درمانی فوری و یا پیشگیری از برخی بیماریها نیز به دانشجویان اعزام شده نیز ارائه می شود.
دانشگاه الازهر مصر دارای مراکزی چون مرکز بیماریهای خاص، مرکز میکروبیولوژی، مرکز بین المللی اسلامی تحقیقات و مطالعات محیط زیست و مرکز اقتصاد اسلامی دارد که به این دانشگاه وابسته است.